Germaniyada ish qidirish: vakansiyani qanday tekshirish kerak?

Telegramda “Germaniyada ish, hujjatlar bilan yordam” degan e’lonni ko‘rdingiz. Unda maosh, telefon raqami va tanish kompaniyaning logotipi bor. Ariza topshirishdan oldin uchta narsani ajratish kerak: vakansiyaning o‘zi, siz bilan yozishayotgan shaxs va sizga taklif qilinayotgan shartlar. Ulardan biri haqida ma’lumot borligi qolgan ikkitasi ham tekshirilganini anglatmaydi.

Quyidagi tartib O‘zbekistondan turib ish qidirayotgan odam uchun amaliy ish varag‘i sifatida tuzilgan. U kompaniyaga “ishonchli” sertifikat bermaydi. Maqsad — qaysi savollarga javob borligini ko‘rish va pul yoki shaxsiy hujjat yuborishdan oldin noma’lum joylarni aniqlashtirish.

1. E’lonning asl manbasini toping

Qidiruvni Bundesagentur für Arbeit — BA Jobsuche va Make it in Germany vakansiyalaridan boshlash mumkin. Make it in Germany ish e’lonlari BA bazasidan olinadi; ulardagi ish beruvchilar xorijdan arizalarni qabul qilishga qiziqish bildirgan. Kompaniya saytida “Karriere”, “Stellenangebote” yoki “Vakanzen” bo‘limlarini ham izlang. Kasbingizning Germaniyadagi nomini aniqlashda BERUFENET yordam beradi. [1]

Dastlab bitta kasb va siz uchun maqbul hududni tanlang. “Germaniyada har qanday ish” o‘rniga kundalik bajara oladigan vazifangizdan kelib chiqing. Birinchi qidiruv uchun uchta e’lon yetarli: maqsad ko‘p havola yig‘ish emas, ularni bir xil mezon bilan o‘qishni o‘rganish.

Har bir e’lonning to‘liq havolasi, ko‘rilgan sanasi va mavjud bo‘lsa vakansiya raqamini saqlang. Ijtimoiy tarmoqdagi skrinshot bilan cheklanmang. Keyin talablar o‘zgarsa yoki e’lon olib tashlansa, aynan qaysi taklif bo‘yicha yozishganingizni tushuntira olasiz.

2. Kompaniya va yozishayotgan odamni alohida tekshiring

BA ish qidiruvchilarga ko‘rsatilgan kontaktlarni kompaniya saytidagi ma’lumot bilan solishtirishni tavsiya qiladi. Kim bilan gaplashayotganingiz aniq bo‘lmasa, shaxsiy ma’lumot bermang; shubha tug‘ilganda to‘lov qilmang. Suhbat yoki kasbiy moslik tekshiruvisiz kelgan shartnomaga ham ehtiyotkor yondashing. [2]

Kompaniya nomini mustaqil qidiring va rasmiy saytdagi aloqa bo‘limini oching. Sizga xabar yuborgan odam bergan raqamning o‘zi bilan tekshiruvni yakunlamang. Rasmiy kontakt orqali vakansiya raqamini, mas’ul xodimning ismini va qaysi kanal orqali ariza yuborish kerakligini tasdiqlashni so‘rang.

Kompaniya mavjud bo‘lishi aynan shu xabar ham undan kelganini isbotlamaydi. Berlin politsiyasi haqiqiy korxonaning nomi va sayt havolasi begona shaxslar tomonidan soxta ish taklifida ishlatilishi mumkinligini tushuntiradi. [3] Bitta harf bilan farq qiladigan domen yoki boshqa aloqa manzili avtomatik hukm emas, qo‘shimcha tekshiruv uchun sabab.

3. Vakansiyani sakkizta savolga aylantiring

Ishchi jadvalingizda quyidagi satrlar bo‘lsin. Har biriga “e’londa bor”, “yozma javob olindi” yoki “hali noma’lum” deb belgi qo‘ying:

• Shartnomada ish beruvchi sifatida qaysi tashkilot ko‘rsatiladi?
• Ishning aniq manzili va kundalik vazifalari qanday?
• Qaysi diplom, tajriba yoki kasbiy ko‘nikma talab qilinadi?
• Til talabi qanday va u qaysi bosqichda tekshiriladi?
• Haftalik ish vaqti va smena tartibi qanday?
• Maosh qaysi davr uchun ko‘rsatilgan: soat, oy yoki yil?
• Uy-joy taklif qilinsa, narxi va to‘lov shartlari qanday?
• Ariza uchun qaysi hujjatlar va qaysi yuborish usuli kerak?

Maoshdagi “brutto” soliq va ijtimoiy ajratmalardan oldingi summa, “netto” esa ulardan keyingi summadir. Qo‘lga tegadigan pul shaxsiy holatga ham bog‘liq. [4] Shu bois tanishingizning netto maoshini o‘zingizga tayyor hisob sifatida olmang.

Bo‘sh katakni yaxshi taxmin bilan to‘ldirmang. “Uy-joy bor” degan gapdan “bepul uy beriladi” degan xulosa chiqmaydi. E’lon, suhbatdagi javob va keyinchalik olingan shartnoma orasidagi farqlarni alohida yozing. Bir-biriga mos kelmagan shartlarni imzolashdan oldin aniqlashtiring.

4. To‘xtab tekshirish kerak bo‘lgan takliflar

Kasbga aloqasi tushunarsiz vazifa sizni hushyor qilishi kerak. Ayniqsa “o‘z hisobingizga pul qabul qilib, boshqa odamga yuborasiz” degan topshiriqni odatiy ish sifatida qabul qilmang. Berlin politsiyasi bunday “Finanzagent” sxemalarida odamlar firibgarlikdan kelgan pullarni o‘tkazishga jalb qilinishini, huquqiy va moliyaviy oqibatlar bo‘lishini ogohlantiradi. [3]

Chiroyli shartnoma yoki xushmuomala suhbat bu xavfni bartaraf etmaydi. Notanish shaxsga hisobingizni pul aylantirish uchun bermang. Agar shunday taklifni qabul qilib, hisobingizga pul kelgan bo‘lsa, uni davom ettirib yubormasdan politsiyaga murojaat qiling. [3]

Yana bir amaliy mezon — sizga tushunish uchun vaqt berilyaptimi? “Hozir to‘lang, savollarni keyin berasiz” deyishsa, shoshilmang. To‘lovning maqsadi, oluvchisi va yozma sharti aniq bo‘lmaguncha qaror qabul qilmang. Har qanday pulli xizmatni avtomatik firibgarlik deb atash ham to‘g‘ri tekshiruv o‘rnini bosa olmaydi.

5. “Viza bilan yordam” nimani anglatishini so‘rang

Ish beruvchining yordami aniq ish taklifi, mehnat shartlari haqidagi hujjatlar yoki tegishli jarayonda hamkorlikni anglatishi mumkin. Bu viza avtomatik tasdiqlanishi degani emas. Make it in Germany viza turi shaxsning malakasi, rejalashtirilgan ish va boshqa individual omillarga bog‘liqligini tushuntiradi. [4]

Yozma ravishda so‘rang: “Siz aynan qaysi hujjatni taqdim etasiz? Men qaysi ishlarni mustaqil bajaraman? Qo‘shimcha xizmat bo‘lsa, uning alohida shartlari qanday?” Javobdagi va’dani rasmiy viza talabi bilan aralashtirmang. Vakansiya sizga kasbiy jihatdan mosligi va undan foydalanib Germaniyada ishlashga ruxsat olish masalasi alohida tekshiriladi.

6. O‘quv misoli: Azizning ikkita e’loni

Aziz — ushbu tushuntirish uchun yaratilgan xayoliy qahramon. U omborda ishlagan va ikkita taklif topgan. Birinchisida yuqori daromad yozilgan, lekin ish manzili va vazifalar yo‘q. Ikkinchisida vazifalar batafsil, maosh esa hali kelishilishi aytilgan.

Aziz ikkinchi taklifni darhol xavfsiz deb belgilamaydi. Ikkalasiga ham bir xil jadvalni qo‘llaydi. Birinchi aloqa shaxsi tashkilot nomini aniqlashtirish o‘rniga to‘lovga shoshiradi. Ikkinchi kompaniyaning rasmiy kontakti esa vakansiya raqamini tasdiqlab, suhbat tartibini tushuntiradi.

Aziz birinchi jarayonni to‘xtatadi. Ikkinchisi bo‘yicha maosh, smena va hujjat savollarini tayyorlaydi. Uning natijasi hali ishga qabul emas: keyingi tekshiruvni davom ettirish uchun asosli ma’lumot paydo bo‘ldi.

Bugun bajariladigan topshiriq

Uchta vakansiyani yuqoridagi savollar asosida solishtiring. Eng mos kelgan bittasi uchun o‘zingizdagi tajriba dalillarini yozing va noma’lum qolgan uchta savolni tanlang.

Murojaat matni uchun shu tuzilishdan foydalanishingiz mumkin: “Men [lavozim va vakansiya raqami] bo‘yicha ariza bermoqchiman. Tajribam [qisqa dalil]. Iltimos, [aniq savollar]ni va ariza yuborish kanalini tasdiqlasangiz.” Qavs ichidagi joylarni haqiqiy ma’lumot bilan to‘ldiring; bu maqoladagi matn avtomatik yuboriladigan ariza emas.

Jadval oxirida keyingi harakat va uning sanasini belgilang. Shunda ish qidirish tasodifiy yozishmalardan iborat bo‘lmaydi: qaysi kompaniyaga nima yuborganingiz, kim javob bergani va nimani aniqlashtirish kerakligi ko‘rinib turadi.